Alternatywą dla przekształcania lasu nie jest brak zasad ani rezygnacja z bezpieczeństwa. Jest nią dobre przygotowanie.
Zatem jeśli mamy możliwość skorzystania z opieki profesjonalnego przewodnika kąpieli leśnych, których w Polsce zrzesza Polskie Towarzystwo Kąpieli i Terapii Leśnej szukajmy ich na mapie.
Profesjonalna kąpiel leśna zaczyna się dużo wcześniej niż w chwili, gdy grupa pojawia się na miejscu, w lesie.
Najpierw przewodnik musi poznać teren
Nie wystarczy jeden spacer w pogodny dzień. Ta sama ścieżka może wyglądać zupełnie inaczej po deszczu, przy silnym wietrze, rano, późnym popołudniem czy w pełnym słońcu.
Zmienia się przyczepność podłoża, widoczność, światło. Zmieniają się warunki, w których grupa będzie się poruszać i zatrzymywać.
Dlatego przewodnik wraca w to samo miejsce?
Sprawdza je w różnych warunkach. Zwraca uwagę na wystające korzenie i konary, śliskie fragmenty podłoża, suche drzewa i gałęzie znajdujące się w pobliżu miejsc odpoczynku.
Jeśli jest sezon burz czy silnych wiatrów dobrze też by ocenił trasę po takich zjawiskach, dopasował spotkanie do zastanych warunków lub odwołał kąpiel leśną, jeśli występuje prawdopodobieństwo zagrożenia.
Przewodnik poznaje też zasięg widoczności. Podczas kąpieli uczestnicy mogą czasem nieco oddalić się od grupy, dlatego osoba prowadząca musi wiedzieć, gdzie kończy się bezpieczna przestrzeń i jak zachować kontakt z uczestnikami.
To nie jest poprawianie lasu, lecz uczenie się jego warunków.
Znajomość miejsca nie kończy się na samej ścieżce
Przewodnik powinien wiedzieć, jakie rośliny występują na danym terenie, które z nich mogą być toksyczne i jakie inne lokalne zagrożenia należy wziąć pod uwagę. Powinien również wiedzieć, jakie zwierzęta mogą pojawiać się w danym fragmencie lasu.
Inaczej planuje się spotkanie na terenie, gdzie często pojawiają się sarny czy jelenie, inaczej tam, gdzie można natknąć się na dziki, a jeszcze inaczej w okresie, kiedy zwierzęta są szczególnie wrażliwe na obecność ludzi.
Ta wiedza służy nie tylko bezpieczeństwu uczestników. Służy także ochronie mieszkańców lasu.
Czasem właściwą decyzją będzie zmiana godziny spotkania, czasem zmiana trasy, a czasem rezygnacja z wejścia w konkretny fragment lasu.
Kontakt z naturą nie powinien oznaczać, że wszystko, co żyje wokół nas, musi ustąpić miejsca człowiekowi.
Kleszcze, komary czy inne owady są naturalna częścią lasu – nie próbujmy tworzyć lasu, w którym ich nie ma.
Rola przewodnika jeszcze przed pierwszym spotkaniem
Uczestnik jeszcze przed spotkaniem powinien wiedzieć, jak się ubrać, jakie obuwie wybrać, jak zabezpieczyć się przed kleszczami i komarami i dlaczego podczas kąpieli leśnej może potrzebować dodatkowej warstwy ubrania.
Powinien także znać charakter terenu i wiedzieć, jak będzie przebiegało spotkanie.
Dlatego w formularzu zgłoszeniowym przewodnik przekazuje informacje, które mogą być istotne dla bezpieczeństwa i komfortu uczestników kąpieli leśnej.
Informacje mogą dotyczyć sposobu przemieszczania się, ograniczeń fizycznych terenu, warunków pogodowych i innych czynników związanych z bezpieczeństwem.
Dla przewodnika znaczenie mogą mieć również informacje dotyczące zdrowia uczestników, jeśli wpływają na sposób uczestniczenia w spotkaniu. Ta sama trasa może być odpowiednia dla jednej grupy, a dla innej zupełnie nie.
Profesjonalny przewodnik nie dopasowuje uczestników do gotowego scenariusza. To scenariusz, trasę i sposób prowadzenia dopasowuje do ludzi, których w danym dniu ma przed sobą.
Granice własnych kompetencji także są częścią profesjonalizmu
Jest jeszcze jedna część tej odpowiedzialności.
Przewodnik powinien być przygotowany na sytuacje, w których coś pójdzie niezgodnie z planem.
Powinien mieć aktualną wiedzę z zakresu pierwszej pomocy, mieć przy sobie apteczkę, znać możliwość dojazdu służb ratunkowych oraz sposób dokładnego określenia lokalizacji grupy. Powinien także znać podstawy pierwszej pomocy psychologicznej.
Kąpiel leśna może przynieść spokój i rozluźnienie, ale cisza, zwolnienie tempa i skierowanie uwagi do wewnątrz mogą czasem uruchomić emocje.
Rolą przewodnika jest wtedy spokojne towarzyszenie, stworzenie poczucia bezpieczeństwa i rozpoznanie momentu, w którym potrzebne jest inne, profesjonalne wsparcie.
W tym sensie bezpieczeństwo podczas kąpieli leśnej nie powstaje dzięki temu, że wszystko w otoczeniu zostało uporządkowane. Powstaje dzięki temu, że ktoś zna miejsce, zna ludzi i wie, kiedy zmienić plan.
Alternatywą dla całkowitego podporządkowania przestrzeni naszym potrzebom nie jest więc brak troski o bezpieczeństwo, lecz profesjonalne przygotowanie: miejsca, przewodnika i uczestnika.
Autorka: Paulina Tomasik – certyfikowana przewodniczka kąpieli leśnych, członkini zarządu PTKLiTL.